Zmiany w ustawie o środkach ochrony roślin. Co należy wiedzieć?

Branża ogrodnicza i rolnicza staje przed istotnymi zmianami prawnymi, które już wkrótce wpłyną na codzienną sprzedaż środków ochrony roślin. Nowe przepisy, które wejdą w życie 6 marca 2026 r., nakładają szereg nowych obowiązków zarówno na sprzedawców, jak i na nabywców tych produktów. Warto już dziś zapoznać się z najważniejszymi regulacjami, aby uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji prawnych i finansowych.

Skąd wynikają nowe przepisy i co jest ich celem?

5 grudnia 2025 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1709) opublikowana została ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie roślin przed agrofagami oraz niektórych innych ustaw. Nowe regulacje zaczną obowiązywać od 6 marca 2026 r. i wprowadzają gruntowne zmiany w zasadach obrotu środkami ochrony roślin – szczególnie tymi przeznaczonymi do fumigacji. Głównym impulsem do ich uchwalenia były liczne przypadki zatruć, w tym niestety te zakończone tragicznie, do których dochodziło na skutek nieprawidłowego stosowania najbardziej niebezpiecznych preparatów.

Dokumenty uprawniające do zakupu środków ochrony roślin dla profesjonalistów (inne niż fumiganty)

Zmiana w sprzedaży środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych dotyczy przede wszystkim konieczności posiadania odpowiednich dokumentów przy zakupie. Osoba nabywająca takie produkty musi dysponować jednym z poniższych dokumentów:

Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie środków ochrony roślin,

wydane przez uprawnioną jednostkę szkoleniową, potwierdzające ukończenie szkolenia z zakresu:

• stosowania środków ochrony roślin na terenie RP,

• doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin,

• integrowanej produkcji roślin.

Zaświadczenie wydane przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa

dla osób zwolnionych z obowiązku szkolenia. Zwolnienie takie przysługuje m.in. absolwentom szkół ponadpodstawowych lub wyższych, których program nauczania obejmował zagadnienia ujęte w programie szkolenia, a także osobom, które ukończyły analogiczne szkolenie w innym kraju UE/EOG w ciągu ostatnich 5 lat.

Upoważnienie wystawione przez osobę posiadającą ważne zaświadczenie –

w sytuacji, gdy zakupu dokonuje osoba działająca w imieniu uprawnionego. Zaświadczenia potwierdzające uprawnienia do nabycia środków ochrony roślin muszą zawierać dane osobowe nabywcy (imię, nazwisko, PESEL lub numer dokumentu tożsamości), numer i termin ważności dokumentu oraz zakres uzyskanych uprawnień. Ważność zaświadczeń nie może przekraczać 5 lat.

Dokumenty uprawniające do zakupu fumigantów

Sprzedaż fumigantów podlega znacznie surowszym zasadom niż pozostałych środków ochrony roślin. Nabycie fumigantów jest możliwe wyłącznie po okazaniu:

• zaświadczenia o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji wydanego przez uprawnioną jednostkę szkoleniową w Polsce, lub

• zaświadczenia wydanego przez właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, potwierdzającego uprawnienia do zakupu środków przeznaczonych do fumigacji.

Z obowiązku ukończenia takiego szkolenia zwolnieni są jedynie pracownicy naukowi uczelni wyższych i instytutów badawczych, których zakres obowiązków obejmuje działalność dydaktyczną lub badawczą w obszarze rolnictwa, ogrodnictwa lub leśnictwa, a także osoby prowadzące szkolenia z zakresu środków ochrony roślin. Osoby te mogą jednak złożyć wniosek o wydanie stosownego zaświadczenia przez wojewódzkiego inspektora.

Nowe obowiązki sprzedawców – sprzedaż stacjonarna

Zmiany w przepisach nakładają na przedsiębiorców prowadzących stacjonarną sprzedaż środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych szereg nowych obowiązków. Przede wszystkim każdy sprzedawca jest zobowiązany do sprzedaży tych produktów wyłącznie osobom dysponującym wymaganymi dokumentami. Co więcej, ma prawo żądać okazania:

• zaświadczenia o ukończeniu szkolenia lub zaświadczenia wydanego przez wojewódzkiego inspektora,

• dokumentu potwierdzającego tożsamość kupującego,

• upoważnienia (jeśli zakupu dokonuje osoba działająca w imieniu uprawnionego) wraz z kopią zaświadczenia osoby udzielającej upoważnienia.

Sprzedawca jest zobowiązany do odmowy sprzedaży w sytuacji, gdy nabywca nie posiada ważnych dokumentów, odmawia ich okazania lub nie chce okazać dokumentu tożsamości. Warto zaznaczyć, że zakaz ten nie dotyczy obrotu między podmiotami, które nie są nabywcami ostatecznymi – czyli np. hurtowymi dostawcami.

Nowe obowiązki sprzedawców – sprzedaż internetowa (on-line)

Zmiana w sprzedaży środków ochrony roślin przez internet jest szczególnie istotna dla sklepów e-commerce. Oferta sprzedaży musi zawierać numer wpisu sprzedawcy do rejestru przedsiębiorców wraz z kopią zaświadczenia o wpisie, a także wyraźną informację, że zakupu mogą dokonać wyłącznie osoby pełnoletnie spełniające wymogi określone w ustawie.

Przy składaniu zamówienia kupujący jest zobowiązany do podania:

• imienia i nazwiska,

• numeru zaświadczenia o ukończeniu szkolenia lub zaświadczenia wydanego przez wojewódzkiego inspektora,

• nazwy podmiotu, który wydał zaświadczenie,

• terminu ważności posiadanego zaświadczenia.

Sprzedaż środków ochrony roślin osobie, która odmawia podania powyższych danych lub podaje informacje niezgodne z prawdą, jest zakazana. Dodatkowo zakazane jest doręczanie środków ochrony roślin dla użytkowników profesjonalnych do skrzynek pocztowych, automatów paczkowych oraz pomieszczeń służących do sprzedaży żywności lub pasz – niezależnie od tego, czy dostawa jest realizowana przez sprzedawcę bezpośrednio, czy za pośrednictwem firmy kurierskiej.

Szczególne zasady sprzedaży fumigantów – zakaz sprzedaży na odległość

Fumiganty podlegają wyjątkowo restrykcyjnym regulacjom. Jedną z kluczowych zmian jest bezwzględny zakaz sprzedaży fumigantów na odległość – czyli przez internet lub telefon – jeśli finalnym odbiorcą ma być ostateczny nabywca. Wyjątek stanowi wyłącznie obrót pomiędzy wyspecjalizowanymi podmiotami gospodarczymi, tj. podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie wprowadzania środków ochrony roślin do obrotu, ich konfekcjonowania lub usługowego wykonywania zabiegów fumigacyjnych.

Sprzedawcy fumigantów są ponadto zobowiązani do:

• prowadzenia szczegółowej ewidencji ostatecznych nabywców, obejmującej dane identyfikacyjne kupujących, ilość i nazwę sprzedanych preparatów oraz datę transakcji,

• przechowywania danych ewidencyjnych przez 5 lat,

• potwierdzania każdej transakcji sprzedaży szczególnie niebezpiecznych fumigantów (zawierających substancje wskazane w rozporządzeniu ministerialnym) fakturą zawierającą dane nabywcy i ilość produktu,

• udostępniania ewidencji wyłącznie na potrzeby kontroli prowadzonych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Podsumowanie

Nowe regulacje dotyczące sprzedaży środków ochrony roślin są odpowiedzią na realne zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi.

Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią ustawy oraz śledzenia aktualnych komunikatów Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. W razie pytań dotyczących naszej oferty środków ochrony roślin i wymaganych dokumentów – pozostajemy do dyspozycji.